1 ) KALELER

a ) Araç Kalesi : Araç' ın güneyinde ve Araç çayının üze rindedir. Kale gelebilecek herhangi bir saldırıya karşı önlem almak maksadıyla Bizanslılar tarafından inşa edilmiştir.

b ) Akhisar ( Agsar ) Kalesi : Araç' in kuzeyinde, Üyükve-ren köyü civarındadır. Bir kısmı tahrip edilmesine rağmen hala ayaktadır. Bunun da nedeni duvarların geniş olması ve yapıda kumlu kireç kullanılmasıdır. Kale yöreye hakim vaziyettedir.

c ) Eğriceova Kalesi : Araç' ın Karandı köyü' nün batısındaki Eğriceova ormanı civarındadır. Romalılar tarafından yapılma ihtimali güçlü olan kale harap vaziyettedir.

d ) Andras Kalesi : Araç' ın Boyalı nahiyesi' nin batısında Andras köyüne 2 kilometre mesafedeki Soğanlı çayı üzerindedir. Soğanlı çayından kalenin tepesine kırkbeş (45) dakikada çıkılabilmektedir. Kale surları tahribata rağmen hala eski şeklini muhafaza eder haldedir.

e ) Asar Kalesi : Daday' ın Zarı mıntıkasının Hocalar ve Demirtaş köyleri arasın da Şeyhoğlu köyünün bir kilometre kuzeyindedir. İki suru hariç harap haldedir.

f) Çoban Kalesi: Cide' nin doğusundadır. Bu eserde geriye birkaç sur kalmıştır.

g ) Karasu Kalesi : Cide' ye 20- 30 km. mesafede Sönget Köyü civarındadır. Harabe haldedir.

h) Ağlı Kalesi : Ağlı merkezi yakınlarındadır. Dikkat çeki ci bir kalıntısı yoktur.

ı) Molla Ahmet Kalesi : Göl mıntıkasının Baltacı kuyucağı köyünün 5 kilometre doğusundadır. Molla Ahmet köyü' ne yakın olduğundan bu isimle anılır.

k) Kastamonu Kalesi : Kastamonu' nun batısında kayalıklar üzerine inşa edilen kale Kommenler dönemine aittir. Kale' nin üzerinde tarih veya kitabeye benzeyen birşey olmadığından ne zaman yapıldığı meçhuldür. Türkler' in akınlarından korunmak için yapıldığı söylentileri vardır. Batısı diktir, kuzeyi kalın ve sağlam surlarla çevrilidir. Üst tarafı düzdür. İçinde büyük bir su veya yiyecek saklanması muhtemel olan mahzen mevcuttur. Bütün olumsuz şartlara rağmen kale hala sağlam vaziyettedir.

2) HARABELER

a) Örencik Harabesi : Araç' m Dırvana köyünün doğusun da, Örencik civarındadır. Burada bir şehir harabesinin mev cut olduğu söylenmektedir.

b) Köşklü Pınar Harabesi : Araç Karandı' da Köşklü Pınar adını taşıyan yerde mevcuttur. Burada hala eski bina hara belerine rastlanmaktadır.

c) Aşağı Güney Harabeleri : Araç' m Karandı köyü ile Aşağı güney köyleri arasında, tahminen bu köylere 1 kilo metre uzaklıkta bir Aslan heykeline rastlanmaktadır. Bu da bizi buranın eski tarihlerden kalma bir yer olduğu kanısına götürüyor.

d ) Kesut Harabesi : İğdir' in Kesut köyünde Çökele isimli yerin doğusundadır.

e ) Çiğdene Sancı Köyü Kilisesi Harabeleri : Daday Çiğdene köyü civarındaki Kaş köyünün batısındaki dereye 300 -400 metre uzaklıktaki bir harabedir. Köylülerin " Sancı Köyü Kilisesi " demesine rağmen içine girilemediğinden içinde eski bir şehrin var olup olmadığı bilinmektedir.

f) Üyükveren Harabesi : Daday' in Zarı köyündedir. Köylülerin kazılan sonucu bazı duvar harabelerine rastlanmaktadır.
g ) Horraa Harabesi : Zan' nın Veray köyünün Horma ma-hallesindedir. Sur şeklinde kalın duvarlara, sütun başlıklarına ve tuğlalara rastlanmıştır.

h ) Gâvuryeri Harabesi : Eflani' nin Aday köyünün batı-sındadır. Bir şehir harabesidir.

ı ) Berçin Harabesi : Zan' nın Varay köyünün Horma mahallesinin 100 metre batısında Berçin adı taşıyan bir harabedir. İçinde betone edilmiş çakıl taşlan, tuğla, kiremit, kerpiç, çanak ve küp gibi buluntular ele geçmektedir.

k) Cevizli Harabesi : Cide' nin Cevizdibi mahallinde bulunan mabet veya saray harabesidir.

l} Okçular Harabesi : Cide' nin Okçular köyünde bulunan kale harabesidir.

m) Hisarcık Harabesi : Cide' nin Sofular köyünde bulunan kale harabesidir.

n) Sofular Harabesi : Cide' nin Sofular köyünde bulunan kale harabesidir.

o) Donur Harabeleri : Cide' nin 40- 50 kilometre güneyinde Donur mahallinde bulunan eski bir şehir harabesidir.

Yine Cide' de Sohun Yaylası, Sipahi Köyü, Musa köyünde, Fille köyü civannda, Kayadibi mahallinde birçok harabelere rastlanmaktadır.